पुणे: मोहम्मदवाडीतील खासगी जागेवर कचरा टाकून जाळला जात असल्याचा आरोप; नागरिकांच्या आरोग्याचा प्रश्न ऐरणीवर

पुणे, ६ नोव्हेंबर २०२६: एनआयबीएम रोड-मोहम्मदवाडी परिसरातील रॉयल हेरिटेज मॉलजवळील, इशरत बाग परिसराशेजारी असलेल्या खासगी मोकळ्या जागेवर सातत्याने कचरा टाकून तो जाळला जात असल्याचा आरोप गगन एला सोसायटी आणि जवळील बस्तीमधील रहिवाशांनी केला आहे. कचरा जाळल्यामुळे निर्माण होणाऱ्या धुराचा परिसरातील हवेच्या गुणवत्तेवर परिणाम होत असून नागरिकांना श्वसनाचा त्रास होत असल्याचे रहिवाशांचे म्हणणे आहे.

एनआयबीएम रोडवरील रॉयल हेरिटेज मॉलजवळील ही मोकळी जागा सध्या कचरा टाकण्याचे ठिकाण बनल्याचे दिसून येत आहे. या परिसरात मोठ्या प्रमाणात मिश्र कचरा साचला असून, घटनास्थळावरील छायाचित्रांमध्ये कचऱ्याचे ढीग आणि विविध ठिकाणांहून निघणारा धूर दिसून येत आहे. रहिवाशांच्या आरोपानुसार, येथे नियमितपणे कचरा टाकला जातो आणि त्याला आग लावली जाते. त्यामुळे संपूर्ण परिसरात प्रदूषणाची समस्या निर्माण झाली आहे.

रहिवाशांच्या म्हणण्यानुसार, या कचऱ्यामध्ये जैववैद्यकीय कचरा (बायोमेडिकल वेस्ट), इलेक्ट्रॉनिक कचरा (ई-वेस्ट) तसेच इतर संभाव्य घातक पदार्थांचा समावेश आहे. अशा प्रकारचा कचरा जाळल्यामुळे विषारी धूर निर्माण होऊन नागरिकांच्या आरोग्याला धोका निर्माण होऊ शकतो, अशी भीती त्यांनी व्यक्त केली आहे. विशेषतः लहान मुले आणि ज्येष्ठ नागरिकांच्या आरोग्यावर याचा गंभीर परिणाम होण्याची शक्यता आहे. जागेजवळच असलेल्या बस्तीतील नागरिकांनाही या धुराचा त्रास होत असल्याचे सांगण्यात येत आहे.

गगन एला सोसायटीचे समिती सदस्य सादिक पठाण यांनी सांगितले की, कचरा जाळल्यामुळे निर्माण होणाऱ्या धुराचा रहिवाशांना मोठ्या प्रमाणात त्रास सहन करावा लागत आहे. हा प्रश्न पुणे महानगरपालिकेच्या (पीएमसी) निदर्शनास आणून देण्यासाठी त्यांनी सहकार्याची मागणी केली आहे. तसेच या समस्येवर तोडगा काढण्यासाठी सोसायटीच्या समिती सदस्यांसह रनवाल सोसायटीतील रहिवाशांची संयुक्त बैठक घेण्याची सूचनाही त्यांनी केली आहे.

या समस्येबाबत पुणे महानगरपालिकेच्या तक्रार निवारण प्रणालीद्वारेही तक्रार दाखल करण्यात आली आहे. २७ ऑक्टोबर २०२६ रोजी PC51088 या टोकन क्रमांकाने ‘कचरा जाळणे’ या श्रेणीअंतर्गत तक्रार नोंदवण्यात आली होती. या तक्रारीत जैववैद्यकीय कचरा आणि इतर कचरा दररोज जाळला जात असल्याचा आरोप करण्यात आला आहे. तक्रारीच्या नोंदीनुसार, तिची स्थिती ‘प्रक्रियेत’ (In Process) असल्याचे नमूद करण्यात आले होते.

दरम्यान, जागामालकाने प्रवेशाचा रस्ता बंद केल्यानंतरही भूखंडाच्या आत कचरा साचत असल्याचा आरोप रहिवाशांनी केला आहे. या ठिकाणी नियमित देखरेख का केली जात नाही, असा सवाल उपस्थित करत बेकायदा कचरा टाकणे आणि जाळणे रोखण्याची जबाबदारी खासगी जागामालकाची आहे की महापालिकेची, याबाबत स्पष्टता देण्याची मागणी नागरिकांनी केली आहे.

सामाजिक कार्यकर्ते आफताब रझा, सादिक पठाण, खालिद पार्कर आणि पंकज आवघाटे यांनीही या परिस्थितीबाबत चिंता व्यक्त करत तातडीने हस्तक्षेप करण्याची मागणी केली आहे.

आफताब रझा म्हणाले, “जागा खासगी मालकीची असली तरी त्यासाठी नागरिकांच्या आरोग्याशी तडजोड केली जाऊ शकत नाही. कचरा हटवणे आणि तो जाळण्याचे प्रकार थांबवणे यासाठी पीएमसी आणि जागामालक या दोघांनीही जबाबदारी स्वीकारली पाहिजे.”

सादिक पठाण म्हणाले, “खुल्या जागेवरून निघणाऱ्या धुरामुळे गगन एला सोसायटी आणि जवळील बस्तीतील नागरिकांना त्रास सहन करावा लागत आहे. लहान मुले आणि ज्येष्ठ नागरिकांना याचा विशेष धोका आहे. आम्ही यापूर्वीच हा प्रश्न संबंधित अधिकाऱ्यांच्या निदर्शनास आणून दिला आहे; मात्र यावर कायमस्वरूपी तोडगा निघणे आवश्यक आहे.”

खालिद पार्कर म्हणाले, “कचरा टाकणे आणि तो जाळणे, विशेषतः त्यामध्ये जैववैद्यकीय आणि इलेक्ट्रॉनिक कचऱ्याचा समावेश असल्यास, ही गंभीर पर्यावरणीय आणि सार्वजनिक आरोग्याची समस्या आहे. संबंधित अधिकाऱ्यांनी घटनास्थळाची पाहणी करून यासाठी जबाबदार असलेल्यांची ओळख पटवली पाहिजे.”

पंकज आवघाटे म्हणाले, “प्रवेशाचा रस्ता बंद करणे हा उपाय नाही, कारण जागेच्या आत अजूनही कचरा साचत आहे. जागामालक आणि पीएमसी यांनी परिसराची योग्य देखभाल करावी आणि यापुढे येथे कचरा टाकला जाणार नाही, याची खात्री करावी.”

या पार्श्वभूमीवर रहिवाशांनी संबंधित जागेची तातडीने पाहणी करणे, साचलेला कचरा हटवून त्याची शास्त्रोक्त पद्धतीने विल्हेवाट लावणे आणि बेकायदा कचरा टाकणाऱ्या व जाळणाऱ्यांवर कठोर कारवाई करण्याची मागणी केली आहे. तसेच जागामालक आणि महापालिकेने समन्वय साधून नियमित देखरेख व्यवस्था लागू करावी, जेणेकरून या जागेचे पुन्हा कचरा डेपोत रूपांतर होणार नाही आणि परिसरातील नागरिकांच्या आरोग्याला धोका निर्माण होणार नाही, असेही रहिवाशांनी म्हटले आहे.